Wady narodowe to negatywne cechy i zachowania, które można przypisać większości lub dużej części mieszkańców danego kraju lub narodu.

Teza: Refleksja o wadach narodowych miała na celu napomnienie obywateli i poprawienie funkcjonowania kraju.

Piotr Skarga przedstawia pewnego rodzaju program polityczny. Analizuje obecną sytuację. Skarga pokazuje problemy kraju i sposoby na naprawę Rzeczpospolitej. Krytykuje szlachtę i magnaterię, a od władzy oczekuje naprawy moralnej. Uważa, że konieczne jest wzmocnienie władzy królewskiej i zwiększenie niepodważalnej roli kościoła. Skarga zwracał uwagę na grzechy, które dotykały Polaków, takie jak chciwość, skąpstwo, nieuczciwość, rozpusta, brak miłości bliźniego, nieposłuszeństwo wobec Boga czy brak sumienia. Jego kazania były apelami do poprawy i nawrócenia oraz zachętą do przywrócenia wartości chrześcijańskich w życiu społecznym i politycznym kraju.

Satyry Ignacego Krasickiego

Satyra „Żona modna” przedstawia dialog pomiędzy szlachcicami, Piotrem i jego przyjacielem. Piotr opowiada o jego żonie, która prowadzi styl życia oparty na bezmyślnym uleganiu modzie i naśladowaniu zagranicznych wzorców. Piotr marudzi, że za wszystkie wydatki żony musi płacić. Co jest paradoksalne, ponieważ Piotr ożenił się nie z miłości, lecz dla pieniędzy z posagu. Krasicki demaskuje wady narodowe takie jak bezmyślne podążanie za modą obcokrajową czy egoizm.

„Odprawa posłów greckich” Jan Kochanowski

Jan Kochanowski krytykuje egoizm rządzących i kierowanie się prywatnym dobrem w sprawach kraju. Podkreśla, że taka postawa prowadzi do upadku moralnego narodu.

„Wesele” Stanisław Wyspiański

Wesele przedstawia społeczeństwo polskie, które jest podzielone na grupy społeczne – chłopów i inteligencje. W utworze ukazane są konflikty między tymi klasami społecznymi i ich różnymi postawami wobec polityki niepodległościowej. Jedną z wad jest postawa inteligencji, która nie angażuje się w walkę o niepodległość.