Wywiad – wspomnienie

Edelman opowiada o beznadziejnej walce i słabo uzbrojonych powstańcach względem wojska niemieckiego. Żydzi podjęli walkę, ponieważ byli zdesperowani, a „umieranie z bronią w ręku jest piękniejsze niż bez broni”.

O powstaniu w getcie bez patosu

Autorka zauważa, że Edelman nie wypowiada się o powstaniu w stylu patetycznym i nie wychwala heroizmu. Edelman nie krzyczał i nie nadawał się na bohatera, o powstaniu milczał przez 30 lat.

Życie i śmierć za murami getta

Edelman wskazuje na różnicę między mieszkańcami getta a ludźmi za murami getta. Propaganda niemiecka doprowadziła do tego, że Żydzi sami zaczęli się uważać za gorszych, ich śmierć była brzydka i nieestetyczna. W getcie panował głód prowadzący do przypadków ludożerstwa. Dlatego ludzie bez protestów wsiadali do pociągów prowadzących do obozów śmierci.

Akty bohaterstwa

Edelman uważa, że jednak trudniejsze jest spokojne oczekiwanie na śmierć niż walka. Opowiada o Poli Lidszyc, która biegła za kolumną wysłanych na śmierć, żeby połączyć się z matką. Opowiada też o młodej pielęgniarce, która odebrała poród, a potem udusiła niemowlę poduszką, żeby nie cierpiało. Po wojnie została wybitnym pediatrą. Wspomina też przełożoną pielęgniarek, która oddała córce numerek życia chroniący przed transportem do Treblinki, a sama połknęła truciznę. 

Walka o życie w getcie i w kardiochirurgii 

Edelman mówi, że podobny cel przyświeca mu jako lekarzowi prowadzącego ryzykowne operacje. Hanna Krall zauważa podobieństwo między Edelmanem jako  lekarzem, a Edelmanem jako dowódcą w getcie. W obu przypadkach walka o życie innego człowieka wiąże się z wzięciem odpowiedzialności za to życie. Według Krall i Edelmana ta walka ma sens, ale szanse na powodzenie są nikłe.

Książka przedstawia powstanie w getcie warszawskim z perspektywy Marka Edelmana, a także opis jego powojennej działalności jako lekarz.

Edelman opisuje tragizm życia w getcie – opisuje ludzi ustawiających się na wywóz do obozu, tylko po to, żeby dostać obiecany bochenek chleba, a także o przypadkach ludożerstwa (matka chcąca zjeść ciało zmarłego dziecka), tłum biernie przyglądający się gwałconej dziewczynie, a także sytuacje ze szkoły pielęgniarskiej. 

Edelman uważa, że każda śmierć w obozie była godna i należy o niej pamiętać.

Hanna Krall w 1975 r. opublikowała wywiad z Markiem Edelmanem (ostatnim żyjącym członkiem sztabu zarządzania podczas powstania w getcie warszawskim). W 1977 r. wydano wersję książkową. Tytuł książki nawiązuje do tego, że Edelman, pracujący po wojnie jako lekarz postanowił prowadzić z Bogiem walkę o ludzkie życie.

Utwór łączy cechy powieści dokumentu, wywiadu i reportażu. Utwór składa się z rozmów Marka Edelmana i Hanny Krall poprzeplatanych relacjami na temat historycznych i bieżących wydarzeń oraz osób.

Wydarzenia historyczne – powstanie w getcie warszawskim 19 kwietnia – 8 maja 1943),

Wydarzenia obecne – druga połowa lat 70 XX w.

Zdążyć przed Panem Bogiem możesz wykorzystać w pracach dotyczących:

• Holocaustu
• życia w getcie
• cierpienia
• poświęcenia dla drugiego człowieka
• dylematów moralnych
• bohaterstwa