Wiersze Jana Andrzeja Morsztyna – opracowanie, problematyka, matura
Do trupa
Utwór opiera się na koncepcie, że nieszczęśliwy kochanek i trup są do siebie jednocześnie podobni i różni. Sytuacja nieszczęśliwie zakochanej osoby jest dużo gorsza. Morsztyn przedstawia miłosne udręki w teatralny sposób. Podmiot wymienia podobieństwa, a następnie różnicę między zakochanym a trupem. Różnica jest taka, że trup nic nie czuje, a kochanek cierpi i płonie wiecznym ogniem. Puenta utworu to paradoks, że lepiej być trupem niż nieszczęśliwie zakochanym.
Cuda miłości
Utwór pokazuje niepokoje zakochanego. Zakochany skarży się na miłosny płomień, który go jednocześnie trawi i sprawia rozkosz. Miłość jest przeznaczona jako teatr uczuć. Podmiot zastanawia się nad paradoksami miłości – czuje się martwy, a jednocześnie pełen życia. Słowem klucz jest ogień jako symbol uczuć zakochanego. Podmiot puentuje, że w sidłach miłości rozum jest bezradny i nie jest w stanie racjonalnie wyjaśnić te sprzeczne uczucia.
Niestatek (Prędzej, kto wiatr w wór zamknie…)
Podmiotem jest mężczyzna, który ma słabe zdanie o kobietach. Podmiot wylicza niezwykłe i nierealne sytuacje, a na końcu puentuje, że prędzej wydarzą się te nierealne sytuacje, niż któraś kobieta będzie stateczna.
Niestatek (Oczy są ogień, czoło jest zwierciadłem…)
Podmiot opisuje obserwacje związane z miłością – na początku przesadnie idealizujemy obiekt swoich uczuć, jednak gdy się do niego zrazimy przedstawiamy odmienny, negatywny wizerunek.
O swej pannie
Jest to hołd dla urody ukochanej. Poeta próbuje znaleźć synonim dla idealnej bieli, jednak żaden z nich nie dorównuje kolorowi skóry jego panny. Pierwsze sześć wersów rozpoczyna się od przymiotnika biały (każdy z nich daje inny ideał białości – mleko, perły, śnieg…) Autor zastosował tutaj anaforę. W 7 wersie podmiot stwierdza, że żaden z tych białych nie oddaje białości twarzy bohaterki wiersza. W ósmym wersie poeta ponownie wylicza, w skrócie.
Konceptyzm
Wiersze opierają się na wyszukanych konceptach, czyli pomysłach.
Marinizm
Morsztyn uważał, że utwór musi oddziaływać na wszystkie zmysły odbiorcy.
Tematyka miłosna
W twórczości Morsztyna przeważa tematyka miłosna.
Zaskakiwanie odbiorcy
Morsztyn zaskakiwał odbiorców poprzez niezwykłość konceptów.
Symbolika
Morsztyn odwoływał się do średniowiecznej symboliki.
Teatralność
Świat w wierszach Morsztyna jest nienaturalny, steatralizowany.
Wiersze Jana Andrzeja Morsztyna możesz wykorzystać w pracach dotyczących:
- miłość
- teatralizacja uczuć
- konceptyzm
- łączenie sprzeczności
- poezja barokowa
- symbolika
- kobieta, erotyka