Sonety Mikołaja Sępa Szarzyńskiego – opracowanie, problematyka, matura

Sonet I. O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego

Przeznaczeniem człowieka jest nieuchronna i niepewna, mogąca nadejść w każdej chwili śmierć. W życiu każdego z nas popełniane są błędy, takie jak pogoń za dobrami materialnymi. Mądrość i szczęście osiągniemy, gdy zwrócimy się do Boga. Autor puentuje, że dobra ziemskie to jedyne złuda, ulotny cień, który mami słabego człowieka.

Sonet IV. O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem

Podmiot zestawia dwie postawy życiowe – odrzuca spokój wewnętrzny i wybiera walkę, która może zbliżyć go do Boga.  Podmiot prosi Boga o wsparcie w heroicznym boju. Autor jest przekonany o dualizmie duszy i ciała. Podmiot uważa, że walka z szatanem i pokusami ciała doprowadzi go do zbawienia, a zwycięstwo w tej walce może mu dać tylko łaska Boga.

Sonet V. O nietrwałej miłości rzeczy świata tego.

Poeta uważa, że miłość do rzeczy ziemskich jest nietrwała i krótka, dlatego nie możemy się nią w pełni nasycić. Dusza ludzka jest sprzeczna. Dusza marzy o ideale, a ciało jest więźniem instynktu. W puencie autor podsumowuje że jedynie miłość do Boga nas nigdy nie zawiedzie, gdyż stwórca jest pięknem i dobrem absolutnym.

Geneza

Mikołaj Sęp Szarzyński nigdy sam nie opublikował żadnego wiersza, zrobił to dopiero jego brat, po jego śmierci. Mikołaj Sęp Szarzyński stworzył 6 sonetów, które są uważane za doskonałe dzieła poezji staropolskiej.

Gatunek 

Sonet to utwór lityczny. Jest to czternastowersowy, o stałej budowie i układzie rymów wiersz. Składa się z dwóch strof czterowersowych o charakterze opisowym i dwóch strof trzywersowych o charakterze refleksyjnym. 

Sonety Sępa Szarzyńskiego złożone są jednak z trzech zwrotek czterowersowych oraz zwrotki dwuwersowej (zawierającej puentę).

Tematyka

Poeta wyraża swoje poczucie rozterki i dramat istnienia.

Kompozycja i styl

Utwory cechują się dyscypliną intelektualną, zawierają wiele inwersji, antytez, paradoksów, pytań retorycznych. Utwory są kunsztowne i precyzyjne.

Barok

Twórczość Sępa Szarzyńskiego zwiastuje nową epokę – barok.

Rozważania egzystencjonalne

Sęp rozważa o zagubieniu człowieka i o niepewności jego losu. Poeta rozważa o obecności zła w świecie i słabości ludzi, ponieważ nie potrafią się oprzeć pokusom. Według poety zmaganie się z pokusami uszlachetnia, nadaje sens życiu i jest drogą do zbawienia przez Boga.

Sonety Sępa Szarzyńskiego możesz wykorzystać w pracach dotyczących:

• sensu życia
• niepokojów egzystencjonalnych
• motyw vanitas
• przemijania, śmierci
• relacji Boga i człowieka
• dualizm duszy i ciała
• człowiek wobec dobra i zła

Konteksty, jakie możesz użyć w nawiązaniu do Sonetów:

• „Krótkość żywota” Daniel Naborowski
• „Marność” Daniel Naborowski
• „Dżuma” Albert Camus (heroiczna walka ze złem jako sens egzystencji)