Postacie fantastyczne w literaturze odgrywają kluczową rolę w budowaniu magii, mitologii, przygód i niesamowitych światów. Są to postacie, które nie występują w rzeczywistości, ale zostały stworzone przez wyobraźnię pisarzy, by wzbogacić fabułę i przyciągnąć czytelników w niezwykłe, fantastyczne światy.

Teza: Postacie fantastyczne i zjawiska nadprzyrodzone wykorzystywane są w literaturze w celu ukazania moralności, głębi człowieka, a także pewnych prawd.

W „Makbecie” Williama Szekspira nie znajdziemy typowych postaci fantastycznych, takich jak elfy, smoki czy wampiry, które są charakterystyczne dla literatury fantasy. Jednakże, w tragedii „Makbet” możemy wyróżnić postacie, które mają nadnaturalne cechy lub które są związane z magią i przepowiedniami, co nadaje utworowi tajemniczy i magiczny wydźwięk. Najbardziej kluczowymi postaciami fantastycznymi w „Makbecie” są wiedźmy. Są one trzema tajemniczymi istotami, które spotykają Makbeta i Banquo na wrzosowisku na początku utworu. Przepowiadają, że Makbet zostanie tanem Kawdoru i potem królem, a Banquo wyda potomków, którzy również zostaną królami. Proroctwa czarownic wpływają na całą fabułę, wywołując ambicje Makbeta i wpędzając go w spiralę przemocy. Po zabójstwie króla Duncana przez Makbeta, jego dusza wciąż obecna jest na scenie, a przynajmniej w wyobraźni głównego bohatera. Makbet widzi wizję ducha Duncana podczas swojej pierwszej uczty jako król. Postacie fantastyczne w Makbecie odwzorowują wewnętrzne uczucia Makbeta – jego myśli, pragnienia, wyrzuty sumienia.

„Wesele” Stanisław Wyspiański

Wesele w akcie II na­bie­ra cech fan­ta­stycz­nych, któ­rych prze­ja­wem jest po­ja­wia­nie się istot nad­na­tu­ral­nych. Są to wid­ma wzo­ro­wa­ne na po­sta­ciach hi­sto­rycz­nych. Te postacie sta­no­wią­ce za­ra­zem sym­bo­le i ucie­le­śnia­nia we­wnętrz­nych prze­żyć bo­ha­te­rów. Niektóre z ukazanych się postaci fantastycznych to:

Chochoł – symbolizuje marazm polskiego narodu. Ukazuje się Isi, uświadamia Jaśkowi, że zaprzepaścił szansę.

Stańczyk – ukazuje się Dziennikarzowi, demaskuje nadmierny krytycyzm konserwatystów wobec narodu, niewiarę we własne siły, sianie dekadentyzmu. 

Hetman – Zawisza Czarny, wyraz tęsknoty  Poety za romantyczną wizją poety wieszcza, który budzi ducha walki i przewodzi narodowi.

Upiór – Jakub Szela (przywódca rabacji galicyjskiej), przychodzi do Dziada, świadka rzezi. Upiór nie wierzy w pojednanie panów i ludu, bez okupienia win leżących po obu stronach porozumienie jest pozorne.

Wernyhora – legendarny ukraiński lirnik słynny z proroctw. Powierza gospodarzowi przygotowanie powstania, wyraża lęki inteligencji (chorej na sceptycyzm i obawiającej się roli przywódczej)

„Dziady cz. II” Adam Mickiewicz

W kaplicy rozpoczyna się obrzęd dziadów, którym przewodzi guślarz. Guślarz zapala kądziel i wzywa dusze czyśćcowe. W Dziadach pojawiają się duchy. Pierwsze z nich to dzieci, które nie zaznały cierpienia na ziemi, dlatego nie mogą trafić do nieba. Następnie pojawia się duch Złego Pana, który jest skazany na wieczny głód. Ptaki, które są duchami osób, które skrzywdził nie pozwalają mu się najeść. Kolejnym duchem jest Zosia, która była piękną dziewczyną, ale odrzucała zaloty chłopców. Jej życie było pozbawione szczęścia, po śmierci lewituje nad ziemią. W drugiej części Dziadów duchy ukazują ludową moralność i przestrzegają przed złymi uczynkami za życia.