Relacje między światem realnym a fantastycznym stanowią istotny element w wielu utworach literackich. Fantastyka często wprowadza czytelnika w światy, które różnią się od rzeczywistości, pełne magii, nadnaturalnych istot, czy niezwykłych zdarzeń.
Teza: W literaturze świat realny i fantastyczny wpływa na siebie i współegzystuje.
„Dziady cz. II” Adama Mickiewicza to dramat romantyczny, który łączy w sobie elementy rzeczywistości z fantastycznymi. W utworze oba światy przenikają się i współistnieją, tworząc bogatą i symboliczną narrację. Postacie fantastyczne, takie jak duchy i upiory ukazują się bohaterom podczas obrzędu dziadów. Duchy pojawiają się aby uczestniczyć w tej ceremonii. Jest to moment, w którym świat rzeczywisty przenika się ze światem duchowym. Duchy mają możliwość komunikacji z żywymi, a ich obecność nadaje wydarzeniu fantastyczny charakter. Rytuał dziadów łączy świat realny, reprezentowany przez zgromadzonych ludzi, z duchowym światem zmarłych, które pojawiają się, by udzielić narodowi wskazówek i przestróg. Duchy przestrzegają, że warto w życiu ziemskim być dobrym, pomocnym i nieobojętnym na krzywdę człowiekiem.
W „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego można zauważyć różnorodne relacje między światem realnym a fantastycznym, które nadają utworowi wyjątkowy charakter. „Wesele” jest dramatem symbolicznym, w którym rzeczywistość miesza się z elementami marzeń, mitów i przesądów. Postacie fantastyczne ukazujące się w Weselu odnoszą się często do postawy rzeczywistych bohaterów. Chochoł symbolizuje marazm polskiego narodu. Stańczyk ukazuje się Dziennikarzowi, demaskuje nadmierny krytycyzm konserwatystów wobec narodu, niewiarę we własne siły, sianie dekadentyzmu. Hetman – Zawisza Czarny, ukazuje wyraz tęsknoty Poety za romantyczną wizją poety wieszcza, który budzi ducha walki i przewodzi narodowi. Upiór – Jakub Szela (przywódca rabacji galicyjskiej), przychodzi do Dziada, świadka rzezi. Upiór nie wierzy w pojednanie panów i ludu, bez okupienia win leżących po obu stronach porozumienie jest pozorne. Wernyhora – legendarny ukraiński lirnik słynny z proroctw. Powierza gospodarzowi przygotowanie powstania, wyraża lęki inteligencji (chorej na sceptycyzm i obawiającej się roli przywódczej). Elementy fantastyczne wzbogacają treść, pozwalając czytelnikom dostrzec symbolizm i uniwersalność przedstawionych idei. Poprzez połączenie rzeczywistości z elementami fantastycznymi, Wyspiański ukazuje nie tylko kulturę i duchowość narodu polskiego, ale także uniwersalne tematy związane z miłością, tradycją i tożsamością narodową.
W „Makbecie” Williama Szekspira również można zaobserwować interesujące relacje między światem realnym a fantastycznym. Utwór ten jest tragedią, która zawiera elementy nadprzyrodzone, co nadaje mu tajemniczą i niesamowitą atmosferę. Makbet spotyka trzy czarownice, które przepowiadają mu jego przyszłość, nazywając go tanem Kawdoru i królem Szkocji. Spotkanie wiedźm ma decydujący wpływ na Makbeta, który słuchając się ich wizji dokonuje zabójstwa króla, aby osiągnąć tron. Makbet doświadcza wizji i halucynacji, które są efektem jego wewnętrznego konfliktu moralnego i wyrzutów sumienia. Relacje między światem realnym a fantastycznym w „Makbecie” dodają utworowi głębi, symbolizmu i napięcia. Elementy nadprzyrodzone wprowadzają tajemniczość i złożoność do tragedii, podkreślając walkę między siłami dobra i zła oraz moralnym konfliktem bohaterów.
Relacje między światem realnym a fantastycznym w literaturze są niezwykle różnorodne i zależą od twórczości danego autora. Dają one możliwość eksplorowania i wyrażania najbardziej skomplikowanych idei i emocji, a także pozwalają czytelnikom na odkrywanie nowych wymiarów literackich dzieł. Świat fantastyczny często zawiera ukryte znaczenie, które znajduje zastosowanie w świecie realnym.