Poszukiwanie sensu życia jest jednym z fundamentalnych tematów obecnych w literaturze od wieków. Autorzy często wykorzystują literaturę jako narzędzie do badania głębszych pytań dotyczących istoty ludzkiego istnienia, sensu egzystencji, moralności, wartości, szczęścia i znaczenia życia. Ten temat pozwala czytelnikom reflektować nad własnym życiem i wartościami oraz zrozumieć różne perspektywy na to, co oznacza być istotą ludzką.

Teza: Bohaterowie często poszukując sensu życia poddają świat osądowi. 

W dramacie „Kordian” Juliusza Słowackiego główny bohater, Kordian, jest postacią silnie związana z poszukiwaniem sensu życia i osądem świata wokół niego. Jego podróż emocjonalna, duchowa i filozoficzna jest centralnym elementem utworu, a kontekst historyczny tego dramatu, tj. okres walki o niepodległość Polski w XIX wieku, dodaje głębszy wymiar do tych poszukiwań. Kordian to młody człowiek, który pragnie znaleźć swoje miejsce w świecie. Kordian poszukuje sensu życia podróżując przez kraje Europy. Główny bohater spotyka różnych ludzi, próbując znaleźć swoje miejsce w tym dynamicznym i niepewnym świecie. Jego podróż staje się metaforą dla poszukiwania tożsamości narodowej i indywidualnej. Jego wewnętrzne konflikty, wątpliwości i zmagania tworzą skomplikowany portret bohatera, który nie jest pewny swojej roli ani sensu swoich działań. Jego refleksje filozoficzne ukazują jego poszukiwania duchowe i próby zrozumienia głębszych prawd życiowych i sensu życia. W miarę jak Kordian podąża przez swoją podróż, staje się coraz bardziej świadomy brutalnej rzeczywistości. 

„Przedwiośnie” Stefan Żeromski

Cezary Baryka, główny bohater powieści „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego, jest postacią, która ewoluuje w swoim sposobie postrzegania świata i poszukiwania sensu życia w odpowiedzi na różnorodne doświadczenia, których doświadcza w trakcie swojego życia. Poszukiwanie sensu życia stanowi istotny element kształtujący Barykę jako człowieka i jego relację ze światem. Początkowo Cezary jawi się jako młody idealista, oddany ideom rewolucyjnym i dążący do poprawy warunków życia społeczeństwa. Jego sympatia dla bolszewizmu wynika z zaangażowania w rewolucyjne wydarzenia w Baku, co wpływa na jego początkową postawę polityczną. W tym sensie można interpretować jego zaangażowanie jako poszukiwanie sensu życia w kontekście walki o sprawiedliwość społeczną i lepsze warunki dla biedoty. Jednakże Baryka stopniowo doświadcza różnych sytuacji, które prowadzą do jego zmiany postrzegania świata. To, co widzi podczas działań wojennych, nędza w Leńcu czy zderzenie z rzeczywistością w Polsce po odzyskaniu niepodległości, stopniowo kształtuje jego osąd świata. Doświadczenia te prowadzą do jego odrzucenia skrajnych rewolucyjnych idei na rzecz bardziej realistycznego spojrzenia na życie i działania, które mogą przynieść rzeczywiste korzyści społeczeństwu. To, czego doświadcza Baryka, prowadzi go do wytwarzania swoich własnych poglądów i tożsamości. 

„Mały Książę” Antoine de Saint-Exupéry

„Mały Książę” autorstwa Antoine’a de Saint-Exupéry’ego jest pełen refleksji nad pytaniami dotyczącymi życia, relacji międzyludzkich i sensu istnienia. Mały Książę podróżuje przez różne planety, z każdą z nich czerpiąc lekcje i przemyślenia, które ukazują różne aspekty ludzkiej natury oraz ukazują brak zrozumienia i wartości w światopoglądzie dorosłych. Przez pryzmat relacji Księcia z różą możemy dostrzec poszukiwanie sensu związków międzyludzkich. Róża, choć pozornie kapryśna i trudna, jest dla Małego Księcia wyjątkowa i ważna. Książę uczy się, że wartość związków nie wynika z ich pozornej wielkości, lecz z uczuć, troski i zaangażowania. Jego wędrówka po planetach pokazuje, jak dorośli często tracą się w rutynie i pozbawieni są wrażliwości na to, co naprawdę istotne. Książę także staje w obliczu pytań o istotę ludzkiej egzystencji i sensu życia. Przesłanie odróżniania „wzroku” od „serca” ukazuje kontrast między materialistycznym myśleniem a prawdziwą wartością duchową. Dorośli zazwyczaj kierują się wyłącznie interesem i osiąganiem korzyści materialnych, zamiast kierować się sercem i wartościami wewnętrznymi. Podróż Księcia po planetach pełnych dziwnych postaci ukazuje różnorodność ludzkich postaw i zachowań. To jest metaforą dla różnych podejść do życia, którymi spotyka się wśród ludzi. Choć niektóre postacie mogą wydawać się absurdalne, ukazują one różne obszary ludzkiej natury i sposoby, w jakie ludzie szukają sensu i spełnienia. Podsumowując, „Mały Książę” to opowieść o poszukiwaniu wartości, sensu życia i głębszego zrozumienia ludzkiej natury. Poprzez postać Małego Księcia i jego podróż przez kosmiczne planety, autor ukazuje, jakie trudności napotykają dorośli w odnajdywaniu prawdziwych wartości i znaczenia w swoim życiu.