Postawy społeczeństwa polskiego wobec zaborcy. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów części III Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Zabory Polski to okres w historii Polski, który trwał od końca XVIII wieku do początku XX wieku i był związany z podziałem i podbojem państwa polskiego przez trzy zaborcze mocarstwa: Rosję, Austrię i Prusy. Podziały te nastąpiły w wyniku rozbiorów Polski, które dokonały się w trzech etapach w latach 1772, 1793 i 1795.
Teza: Polacy przyjmowali różne postawy i stosunek wobec zaborców.
W Dziadach części III Adama Mickiewicza postawa społeczeństwa polskiego wobec zaborcy, czyli Rosji, była inna w różnych grupach społecznych. Kontekst historyczny Dziadów części III to okres powstania listopadowego (1830-1831), które było próbą odzyskania niepodległości przez Polaków. W tym czasie Polska była podzielona między trzy zaborcze mocarstwa: Rosję, Austrię i Prusy. Powstanie listopadowe wybuchło w odpowiedzi na ograniczenia narodowej i politycznej wolności narodu polskiego, a także na próby rusyfikacji narodu. W Dziadach części III, Adam Mickiewicz ukazał postawy różnych grup społeczeństwa polskiego wobec zaborcy. Głównym bohaterem utworu jest Konrad, który symbolizuje patriotyczną postawę polskiego młodego pokolenia, gotowego do walki o niepodległość. Konrad jest pochłonięty ideą wolności i oddania dla ojczyzny, a jego postawa przypomina idee romantycznego bohatera mesjanistycznego. W utworze widzimy także postawy konserwatywnej arystokracji, która boi się utraty swoich przywilejów i stanu posiadania pod rządami zaborcy. Arystokracja w utworze przedstawiona jest jako elitarna i zapatrzona w tradycję, która czasami niechętnie podchodzi do idei walki o niepodległość. Przedstawiona jest także jako zdominowana przez uległość wobec zaborcy, co jest metaforą dla rzeczywistości polskiego społeczeństwa w tamtym okresie.
W powieści „Lalka” Bolesława Prusa postawa społeczeństwa wobec zaborcy, czyli w miejscu akcji powieści Rosji, jest zróżnicowana. Społeczeństwo polskie znalazło się w trudnej sytuacji, gdy naród był podzielony i zależał od polityki i decyzji zaborcy. Część polskiej elity, reprezentującej arystokrację i wysokich urzędników, zdecydowała się na współpracę z zaborcą. Byli to ludzie, którzy widzieli swoje korzyści w nawiązaniu korzystnych relacji z Rosją i mieli nadzieję na utrzymanie swojego statusu społecznego i majątku. Ta postawa była często krytykowana przez patriotyczne środowiska jako zdradę narodowych interesów. Część mieszczan i przedstawicieli inteligencji w „Lalce” sympatyzuje z ideami niepodległościowymi i polskością. Wiele postaci, takich jak Wokulski czy Rzecki, jest głęboko związanych z narodowymi ideałami i marzy o niepodległej Polsce. Jednak pomimo ich wysiłków, zaborca ograniczał polskie aspiracje niepodległościowe. Postacie z niższych warstw społeczeństwa, takie jak robotnicy i biedota, w „Lalce” nie mają realnej władzy ani wpływu na polityczne sprawy kraju. Większość z nich jest pozbawiona wykształcenia i odczuwa skutki rozbiorów jedynie jako ciężar i ucisk. Warto tutaj podkreślić pozytywistyczne idee, które Bolesław Prus chciał przekazać czytelnikom takie jak: praca u podstaw i praca organiczna. Lalka promuje edukację wśród najmniej wykształconych warstw społecznych i rozwój gospodarczy ziem polskich jako metodę na odzyskanie niepodległości. Powieść ta ujawnia złożoność i zróżnicowanie postaw społeczeństwa wobec zaborcy, co odzwierciedla rzeczywistość historyczną tamtego okresu.
W dramacie „Kordian” Juliusza Słowackiego, podstawa społeczeństwa polskiego wobec zaborcy, czyli Rosji, również odgrywa istotną rolę. Utwór został napisany w czasach rozbiorów Polski i jest silnie związany z dążeniem do niepodległości i wolności narodowej. W „Kordianie” przedstawione są różne postawy społeczeństwa polskiego wobec zaborcy: Kordian reprezentuje ideał winkleriedyzmu – wierzy, że Polacy są narodem wybranym do spełnienia wielkiej misji i odzyskania niepodległości. Jego działania są napędzane ideą wolności i chęcią uwolnienia Polski spod zaborczej władzy. Kordian, stawia opór wobec zaborcy i podejmuje próbę walki o wolność i niepodległość, poprzez próbę zabójstwa cara. Jednak nie wszyscy bohaterowie są gotowi do walki. Niektórzy rezygnują z dążenia do wolności i poddają się zaborcy, szukając kompromisów lub korzyści osobistych. W „Kordianie” Słowacki ukazuje różne postawy i podejścia do zaborcy.
Podstawa społeczeństwa polskiego wobec zaborcy była złożona i niejednorodna. Różnice w postawach wynikały z różnych doświadczeń, perspektyw i celów, jakie miały poszczególne grupy społeczne. Pomimo tego, dążenie do zachowania polskiej tożsamości, kultury i niepodległości było główną siłą napędową wielu działań i ruchów społecznych w tym trudnym okresie dziejów Polski.