Bogowie postanawiają pomóc Odyseuszowi, więzionemu przez nimfę Kalipso. Atena udaje się na Itakę, aby zachęcić Telemacha do poszukiwań ojca. Telemach zdobywa statek i wyrusza do Nestora, a następnie do Menelaosa, który informuje go, że Odyseusz przebywa u Kalipso. Zalotnicy na Itace planują zasadzkę na Telemacha. Hermes przekazuje Kalipso rozkaz bogów, aby uwolniła Odyseusza. Odyseusz buduje tratwę i po burzy trafia na wyspę Feaków, gdzie królewna Nauzykaa zaprasza go do pałacu Alkinoosa. Odyseusz opowiada swoje przygody, a Feakowie odwożą go na Itakę. Tam, przemieniony przez Atenę w żebraka, udaje się do chaty pasterza Eumajosa, nie ujawniając swojej tożsamości. Telemach wraca ze Sparty, unikając zasadzki zalotników. W chacie Eumajosa spotyka się z ojcem, Odyseuszem, i razem planują, jak pozbyć się intruzów z domu. Telemach wraca do pałacu i wita się z matką. Następnego dnia Odyseusz, przebrany za żebraka, przybywa z Eumajosem. Rozpoznaje go tylko stary pies Argos. Zalotnicy obrzucają żebraka obelgami. Wieczorem Odyseusz rozmawia z Penelopą, ale nie ujawnia swojej tożsamości. Penelopa wzywa starą służącą Eurykleję, która rozpoznaje Odyseusza po bliźnie, ale on nakazuje jej milczenie. Następnego dnia Penelopa organizuje zawody łucznicze, które Odyseusz wygrywa, ujawniając swoją tożsamość. Rozpoczyna się rzeź zalotników, a służące, które z nimi żyły, zostają powieszone. Odyseusz oczyszcza pałac i staje przed Penelopą, która go rozpoznaje. Następnego dnia odwiedza ojca, Laertesa, aby uniknąć zemsty rodzin pomordowanych. Atena interweniuje, wzywając do pojednania.