Moralna odpowiedzialność za czyny odnosi się do poczucia obowiązku jednostki za swoje działania i ich konsekwencje. Oznacza to, że jednostka jest odpowiedzialna za swoje czyny, poprzez na przykład nękające ją wyrzuty sumienia.

Teza: Moralna odpowiedzialność za czyny jest wynikiem sumienia bohatera, a nie np. obowiązującego prawa.

Tytułowy bohater, Makbet, jest szkockim żołnierzem, który poznaje przepowiednię trzech czarownic, że zostanie królem. Prowadzony żądzą władzy i namawiany przez żonę, postanawia zrealizować tę przepowiednię, nawet kosztem innych ludzkich istnień. Makbet po dokonaniu zbrodni jest przerażony swoim czynem i dręczą go wyrzuty sumienia. W miarę rozwoju akcji Makbet staje się coraz większym tyranem i nie waha się popełniać kolejnych zbrodni. Makbet staje się więc postacią, która stopniowo traci swoje poczucie moralnej odpowiedzialności. Ambicja i chęć utrzymania władzy są dla niego priorytetem ponad moralnością i etyką. Czyny, które popełnia, są coraz bardziej brutalne i okrutne. Inaczej przedstawiona jest reakcja na zbrodnie u Lady Makbet. Żona Makbeta z początku uważała zbrodnie za słuszną, ale z czasem zaczyna odczuwać wewnętrzny konflikt moralny i wyrzuty sumienia związane z popełnionymi zbrodniami. Jej psychiczne i emocjonalne obciążenie w wyniku ich działań prowadzi do załamania się i popadnięcia w obłęd. W jednej ze scen sztuki, widzimy, jak Lady Makbet nieustannie myje niewidzialne plamy krwi ze swoich rąk, symbolizując w ten sposób jej uczucie winy i moralnej odpowiedzialności za popełnione czyny.

„Zbrodnia i kara” Fiodor Dostojewski

Główny bohater, Rodion Raskolnikow, jest ubogim studentem, który uważa, że ​​niektóre jednostki ludzkie, takie jak geniusze i wybitni jednostki, są ponad prawem i mają prawo popełniać zbrodnie w imię wyższych celów. Tłumacząc się swoją tezą popełnia morderstwo. Po popełnieniu tej zbrodni, Raskolnikow zaczyna doświadczać wewnętrznego konfliktu, wątpliwości i poczucia winy, co jest wynikiem jego zbrodni. Raskolnikow staje się coraz bardziej świadomy odpowiedzialności za swoje czyny. Kierowany swoim wewnętrznym konfliktem i wpływem innych postaci, w tym Soni Marmieładowej, Raskolnikow w końcu wyznaje swoją winę i decyduje się na odbycie kary. Raskolnikow staje się lepszym człowiekiem.

„Pan Tadeusz” Adam Mickiewicz

Jacek Soplica pałał nienawiścią do Stolnika Horeszki, który nie zgodził się na związek Soplicy z Ewą Horeszkówną. Soplica w ramach zemsty widząc atak Moskali na zamek Horeszków postanowił postrzelić Horeszkę. Soplica został potraktowany jak zdrajca. Jacek zdecydował się przyjąć ciężar moralnej odpowiedzialności za czyny, porzucił życie w Soplicowie i wstąpił do zakonu bernardynów. Soplica przyjął imię Robak. Robak prowadził działalność emisariusza i odkupił swoje winy. Na łożu śmierci Soplicy wybacza Gerwazy, sługa Horeszki. Bohater umiera spokojnie, z poczuciem, że poniósł konsekwencje swojej zbrodni i naprawił krzywdy.