Młoda Polska to okres nowych kierunków artystycznych. Inne określenia na epokę to: modernizm, neoromantyzm, fin de siècle (koniec wieku), dekadentyzm.

Za początek przyjmuje się lata 90 XIX w.

Na koniec epoki wyznacza się rok 1918 r.

Kluczowym wydarzeniem dla kształtowania się epoki było wydanie w 1894 r. II serii Poezji Kazimierza Przerwy-Tetmajera.

Dekadentyzm

Dekadentyzm to postawa cechująca się pesymizmem, poczuciem schyłku kultury. Dekadenci są znudzeni, bierni i zobojętnieni.

Sztuka dla sztuki

Sztuka powinna skupiać się sama na sobie i przekazywać odczucia artysty. Twórca jest osobą ponadprzeciętną. Środowisko artystów (bohema, cyganeria artystyczna) zaznacza swoją odrębność i buntuję się tradycji. Przeciwieństwem artysty jest filister (mieszczanin skupiny na przyziemnych rozrywkach.

Chłopomania

Inteligencja i artyści byli zafascynowani ludem, jego wierzeniami i wartościami. W literaturze przedstawiano życie wiejskich społeczności ich obyczaje i mentalność.

Nietzscheanizm – Friedrich Nietzsche

Życie jest najwyższą wartością. Ludzkość musi odrzucić chrześcijaństwo, które hamuje rozwój. Jednostka nie powinna poświęcać się dla ogółu.

Schopenhaueryzm – Arthur Schopenhauer

U postaw rzeczywistości leży wola, która nie może być zaspokojona, co prowadzi do cierpienia. Aby złagodzić ból istnienia należy wyzbyć się pragnień (osiągnąć nirwanę).

Bergsonizm – Henri Bergson

Poznanie dokonuje się przez intuicję a nie rozum.

• dekadentyzm, pesymizm
• odziaływanie na zmysły odbiorcy
• indywidualizm twórcy
• nawiązywanie do romantyzmu
• „sztuka dla sztuki”
• tematyka psychologiczna, obyczajowa, erotyczna
• synkretyzm (łączenie różnych gatunków)

Dekadent

Bierny, niechętny do działań, przekonany o kryzysie cywilizacji, szuka ucieczki w nałogach.

Artysta

Samotny, ponadprzeciętny, odrębny, skandalista, gardzi mieszczaństwem.

Społecznik

Walczy z niesprawiedliwością, poświęca swoje szczęścia na rzecz pracy dla innych, kształci się.

Chłop

Przywiązany do ziemi, tradycji, religijny, skłonny do awantur, pewny siebie, przestrzegający zasad.

Filister

Mieszczanin, nieobeznany w sztuce, zajęty zdobywaniem majątku i przyziemnymi rozrywkami. Dwulicowy, o podwójnej moralności.

Kobieta fatalna

Piękna i atrakcyjna, przynosi zgubę mężczyznom.

Artysta

Artysta to dekadent, wybitny geniusz, niezrozumiały przez otoczenie.

Śmierć

Zainteresowanie się śmiercią wynikało z postawy dekadenckiej.

Wieś i miasto

Miasto jest przedstawiane jako moloch, siedlisko zła, rozpusty i bezprawia. Natomiast wieś jest przedstawiana sielankowo, jest wolna od zepsucia, jest przyjazna człowiekowi i pełna tradycji i moralności. Ta powierzchowna fascynacja wsią objawia się chłopomanią.

Miłość

Ukazywana przez popęd i pożądanie.

Natura

Fascynowano się tatrzańskim krajobrazem, przynosiła ukojenie.

Sprawy kraju

Poruszano sprawy kraju, rozliczano się z przyczyn narodowych klęsk.

Impresjonizm

W literaturze polega na wywołaniu doznań zmysłowo-uczuciowych u odbiorcy. Nurt postuluje zatrzymanie i utrwalenie ulotnego zdarzenia. Utwory są muzyczne, synestetyczne, przedstawiające wrażenia odbiorcy.

Symbolizm

Nurt głoszący, że rzeczy niewyrażalne słowami można wyrazić za pomocą symboli.

Ekspresjonizm

Nurt w sztuce wyrażający emocje, namiętności i przeżycia podmiotu mówiącego. Stosuje np. przerysowania, groteskę i łączenie sprzeczności.

Secesja

Kierunek w sztuce kierujący się dekoracyjnością, asymetrią, motywami roślinnymi, zwierzęcymi.

Katastrofizm

Nurt w sztuce wyrażający przekonanie o nieuchronnym upadku cywilizacji. Pokazuje wizje zagłady świata i człowieka.

Naturalizm

Kierunek dążący to jak najbardziej realistycznego ukazania rzeczywistości, również nędzy, fizjologii, zepsucia moralnego.

Teatr

W teatrze rozwija się dramat naturalistyczny przedstawiające