Mesjanizm to koncepcja czy idea, która występuje w wielu kulturach i religiach, ale w kontekście polskiej historii i literatury ma szczególne znaczenie. W polskiej tradycji mesjanizm jest związany z wiarą w szczególną rolę Polski jako „narodu wybranego” lub „narodu-mesjasza”, który ma spełnić misję zbawienia i przynieść dobrobyt lub wolność innym narodom.

Teza: Mesjanizm to pogląd przypisujący narodowi polskiemu rolę Mesjasza narodów, który poprzez swoje cierpienia zbawi całą ludzkość.

W „Dziadach części III” Adama Mickiewicza, mesjanizm jawi się jako romantyczna idea poświęcenia i ofiary dla dobra ojczyzny. Postać Konrada symbolizuje mesjanistyczną postawę bohatera. Jest to postać charyzmatycznego przywódcy, który dąży do wyzwolenia narodu polskiego spod obcej dominacji i przywrócenia mu wolności. Jego postawa oddania i poświęcenia dla ojczyzny jest ukazana w kilku ważnych momentach utworu: Konrad żąda od Boga władzy nad duszami, ponieważ uważa, że Bóg nie reaguje na cierpienia Polaków. Ponadto Konrad nazywa siebie milijonem, ponieważ cierpi za miliony Polaków. Konrad jest postacią zbliżoną do mesjasza, którego misją jest wyzwolenie Polaków i przywrócenie im godności. W swoich przemówieniach i gestach manifestuje charyzmę i moc przekonywania, stając się duchowym przywódcą narodu. Cały utwór, a zwłaszcza postać Konrada, ukazuje, że mesjanizm w „Dziadach” nie jest tylko romantyczną idea poświęcenia, ale także silnym przekonaniem o wyjątkowej roli narodu polskiego w historii. Jest to idea, która dodaje bohaterom i całemu narodowi siłę i nadzieję w walce o wolność i niepodległość. Mesjanistyczne przesłanie utworu stanowi ważny element polskiej literatury romantycznej, odzwierciedlając ducha walki i heroizmu narodu polskiego.

„Kordian” Juliusz Słowacki

Juliusz Słowacki był polskim poetą, dramaturgiem i prozaikiem, a jednym z jego ważnych motywów literackich było „winkelriedyzm”. Jest to idea pokrewna do mesjanizmu. Termin ten odnosi się do postaci Arnolda von Winkelrieda, który był szwajcarskim bohaterem narodowym. Według legendy, podczas bitwy pod Sempach w 1386 roku, kiedy Szwajcarzy walczyli z austriackimi rycerzami, Arnold von Winkelried miał zrozumieć, że jedynym sposobem na przełamanie szeregów wroga i otwarcie drogi dla swoich towarzyszy było zagarnięcie jak największej ilości wrogich włóczni i wsadzenie ich pod swoje ciało. W ten sposób zebrał w sobie cały zapas włóczni i utworzył luki w szeregach wroga, co umożliwiło Szwajcarom zwycięstwo. Winkleriedyzm w „Kordianie” jest reprezentowany przez głównego bohatera, Kordiana, który staje się symbolem młodego pokolenia Polaków gotowych poświęcić swoje życie dla wyzwolenia kraju spod zaborców. Kordian dąży do spełnienia swojej misji, pragnie stać się bohaterem narodowym i walczyć o niepodległość. Jest gotów zaryzykować swoje życie i zdobyć sławę dla dobra ojczyzny.

Aleksander Sochaczewski „Pożegnanie Europy„

Obraz przedstawia sytuacje Polaków wywiezionych na Sybir w ramach represji rosyjskich. Cierpienie Polaków jest elementem idei mesjanizmu.