Strofa 1 i 2:

Matka Boska zwraca się do ludzi,  skarży się na zabójstwo syna i prosi ludzi o współczucie.

Strofa 3:

Opowiada o męce Jezusa z perspektywy Matki.

Strofa 4 i 5:

Maryja zwraca się do Syna i przeżywa jego cierpienia.

Strofa 6:

Maryja skarży się archaniołowi Gabrielowi i wypomina mu, że zamiast zwiastowanej radości to cierpi.

Strofa 7:

Matka Boska zwraca się do wszystkich matek, aby prosiły Boga o oszczędzanie im cierpień.

Strofa 8:

Maryja przemawia do Jezusa i mówi, że jest jej jedynym synem.

Lament Świętokrzyski to monolog Matki Boskiej, która stoi pod krzyżem i widzi cierpienie umierającego syna.

Maryja w utworze jest matką cierpiącą pod krzyżem (motyw Stabat Mater Dolorosa). Maryja rozpaczliwie przygląda się męce syna. Prosi ludzi o wysłuchanie jej przejmującego monologu. Dzieli się swoim cierpieniem z ludźmi. Maryja jest przedstawiona jako matka opłakująca śmierć syna. Skupiono się na ludzkiej sferze Maryi. Matka Boska przypomina zwykłą kobietę i jest bardzo bliska człowiekowi. Są zagłębione jej uczucia i psychika. Matka Boska jest bezradna, skarży się, płacze i buntuje.

Lament świętokrzyski jest znany pod tytułem Żale Matki Boskiej pod krzyżem lub Posłuchajcie, bracia miła. Został spisany około 1470 r. przez przeora klasztoru Świętego Krzyża.

Jest przykładem lamentu, czyli inaczej wyznaniem żalu.

Lament Świętokrzyski możesz wykorzystać w pracach dotyczących:

• motywu Stabat Mater Dolorosa
• motywu Maryi 
• cierpienia
• żałoby
• obraz matki w literaturze