Kazanie pierwsze

Autor zwraca się do posłów i senatorów o rozsądne debatowanie o Rzeczpospolitej. Skarga pisze o różnych rodzajach mądrości – boskiej i ludzkiej.

Kazanie drugie

Skarga wymienia problemy trapiące Rzeczpospolitą: nieżyczliwość ludzka, chciwość, niezgody sąsiedzkie, naruszenie religii katolickiej i herezje, osłabienie wiary króla, niesprawiedliwe prawa, grzechy. Skarga omawia pierwszą z chorób – nieżyczliwość ku ojczyźnie. Porównuje ojczyznę do matki i okrętu.

Kazanie trzecie

Druga choroba Rzeczpospolitej – niezgoda domowa. Autor uważa, że Polacy powinni być zgodni i zjednoczeni za sprawą wspólnej religii, praw, wolności, króla i szacunku. Przyczyną niezgody są awantury, brak szacunku do króla i zazdrość.

Kazanie czwarte

Trzecia choroba Rzeczpospolitej – naruszenie religii przez zarazę heretycką. Skarga uważa, że ważna rolę pełnią kapłani i religijni władcy. Krytykuje heretyków i podkreśla znaczenie religii katolickiej.

Kazanie piąte

Piotr Skarga pochwala wiarę katolicką. Uważa, że podział kościoła na odłamy prowadzi do konfliktów. Uważa, że poganie i heretycy nie są w stanie stworzyć silnej armii. 

Kazanie szóste

Czwarta choroba Rzeczpospolitej – osłabienie władzy króla. Skarga pochwala władzę królewską. 

Kazanie siódme

Piąta choroba Rzeczpospolitej – niesprawiedliwe prawa. Skarga mówi o niesprawiedliwych prawach. Prawa powinny być sprawiedliwe, pożyteczne i nakłaniać do wiary w Boga.

Kazanie ósme

Piąta choroba Rzeczpospolitej – grzechy. Skarg wylicza grzechy szlachty i uważa, że szlachta będzie bezkarna i ojczyźnie to przyniesie zagładę, jeśli obywatele nie wyrażą skruchy i nie zmienią swojego postępowania.

Piotr Skarga przedstawia pewnego rodzaju program polityczny. Analizuje obecną sytuację. Skarga pokazuje problemy kraju i sposoby na naprawę Rzeczpospolitej. Krytykuje szlachtę i magnaterię, a od władzy oczekuje naprawy moralnej. Uważa, że konieczne jest wzmocnienie władzy królewskiej i zwiększenie niepodważalnej roli kościoła. 

Kazania sejmowe Piotr Skarga napisał w 1597. Nie zwróciły wtedy uwagi publicznej, doceniono je dopiero w XIX w.

Jest to zbiór kazań o charakterze religijnym i pouczającym. Można je odczytać również pod charakterem politycznym, ponieważ Skarga przedstawia w nim sytuacje kraju i sposoby na jego naprawę. Utwór składa się z ośmiu kazań. Skarga łączy retorykę antyczną z przykładami biblijnymi. 

Kazania sejmowe możesz wykorzystać w pracach dotyczących:

• spraw państwowych
• polskich wad narodowych
• motywu ojczyzny
• patriotyzmu