Witebsk – Leningrad – Wołogda

Narrator opisuje życie w więzieniu w Witebsku. Oczekuje na transport do obozu. Kolejnym etapem jego podróży jest Leningrad, gdzie spotyka wysokich rangą oficerów sowieckich aresztowanych podczas czystek. Trafia do Wołogdy, a następnie do Jercewa.

Nocne łowy

Narrator opisuje zjawisko proizwołu, czyli nocnych rządów urków (recydywistów, najwyższych w obozowej hierarchii). Urkowie w nocach dokonywali samosądów i gwałcili kobiety. Narrator przywołuje historie Marusi, której kochanek pozwolił, aby jego znajomi Urkowie ją zgwałcili, tylko po to żeby zachował pozycję.

Praca. Dzień po dniu

Więźniowie dostają porcje żywności zgodnie z kategorią jaką im przydzielono. Muszą pracować po 11 godzin na dobę.

Ochłap

Narrator opisuje historię Gorcewa, który jako więzień zostaje zdemaskowany jako były pracownik aparatu bezpieczeństwa, prowadził okrutne śledztwa. Władze obozowe pozwalają innym więźniom zemścić się na nim. Gorcew zemdlał przy najcięższej pracy, jego ciało transportowano na saniach, jednak „przypadkowo” zsunął się w zaspę śnieżną i zmarł.

Zabójca Stalina

Historia więźnia skazanego za to, że po pijanemu strzelił do portretu Stalina. Mężczyznę wydał kolega. „Zabójca” Stalina choruje na kurzą ślepotę i przed śmiercią w napadzie szału przyznaje się, że zabił Stalina.

Drei Kameraden

Trzech niemieckich komunistów, którzy uciekli do ZSRR i zostali zaaresztowani podczas czystek. Po pakcie Ribbentrop-Mołotow większość Niemców zostało odesłanych do Rzeszy, jednak tych trzech trafiło do łagru.

Ręka w ogniu

Historia Kostylewa. Kostylew był bardzo długo przesłuchiwany i torturowany przez NKWD, do czasu aż nie podpisał fałszywego przyznania się do winy. Kostylew w obozie przypalał sobie rękę, zeby nie musieć pracować dla komunistów. Kostylew dowiedziawszy się, że musi jechać na Kołymę przez co nie zobaczy matki popełnił samobójstwo poprzez oblanie się wrzątkiem. 

Dom Swidanij

To barak, gdzie więźniowie raz na kilka lat mogli zobaczyć się z bliskimi. Starannie szykowano ich na spotkanie i nie mogli opowiadać o tym co naprawdę się dzieje w obozie.

Zmartwychwstanie 

Historia szpitala obozowego i kierującego nim lekarza. Lekarz nie mieszkał w obozie, ale miał romans z osadzoną zatrudnioną jako pielęgniarka. Dziewczyna zakochała się w nowo przybytym więźniu, dlatego zazdrosny lekarz postarał się by mężczyznę skierowano do odległego obozu, pielęgniarka również prosiła o przeniesienie, ale nie dostała zgody. Lekarz wkrótce przestał pracować w obozie, a kobieta zmarła w trakcie porodu.

Wychodnoj dień

Pamfiłow spędzał dzień wolny na pisaniu listów do syna. Syn Pamfiłowa napisał, że aresztowanie jego było historyczną koniecznością, Pamfiłow wyrzekł się go. Jednak podczas kolejnej fali czystek syn Pamfiłowa również został aresztowany. W obozie doszło do pojednania ojca i syna. Opowiedziana została historia Rusto Karinena i jego nieudanej próbie ucieczki z obozu.

Głód

Narrator pisze o głodzie w obozie i kobietach, które ulegały mężczyznom, żeby nie umrzeć z głodu. Narrator dochodzi do wniosku, że nie ma granicy czynów do których człowiek jest w stanie się posunąć.

Krzyki nocne

Barak nocą, więźniowie krzyczą przez sen. W obozie lękano się śmierci, a przede wszystkim świadomości, że nikt się nie dowie o ich śmierci.

Zapiski z martwego domu

Tytuł to nawiązanie do utworu Dostojewskiego opartego na wspomnieniach z katorgi na Syberii. Narrator otrzymał książkę od więźniarki. Narrator wspomina teatralne propagandowe przedstawienia, które mimo to wzruszały więźniów, ponieważ przedstawiały życie poza obozem.

Na tyłach otieczestwiennoj wojny. Partia szachów

Narrator opisuje życie w obozie podczas wojny ojczyźnianej (po ataku III Rzeszy na ZSRR). Więźniowie liczą na klęskę ZSRR. Bohater gra w szachy. Jeden z więźniów podaje w wątpliwość sukcesy armii radzieckiej, za co zostaje rozstrzelany.

Siankosy

Opisy zachwytu z pracy przy sianokosach. Bohater martwi się, że mimo amnestii po układzie Sikorski-Majski nadal przebywa w obozie. Przed załamaniem chroni go troska innego więźnia, który to donosi obozowej komórce milicji, blokując w ten sposób zwolnienie narratora.

Męka za wiarę

Wraz z kilkoma Polakami narrator ogłasza głodówkę protestacyjną, w celu wypuszczenia ich w ramach amnestii. Trafiają do osobnych cel, obok nich obsadzono węgierskie zakonnice, które odmówiły wykonywania pracy za co je rozstrzelano. Polacy trafiają do szpitala. Po ośmiu dniach protestu władze obozu zgadzają się na kontakt Polaków z polskim ambasadorem.

Trupiarnia

Trupiarnia to barak, do którego odsyłano więźniów niezdolnych do pracy i nieuleczalnie chorych. Narrator trafia do trupiarni po zakończeniu głodówki.

Opowiadanie B.

Historia Polaka o inicjale B., który po wybuchu wojny radziecko-niemieckiej został umieszczony w więzieniu w Jercewie, wezwano go na rozprawę i oznajmiono, że w związku z umową Sikorski-Majski nie będzie sądzony, odesłano go do obozu karnego. Gdy zażądał zwolnienia został z powrotem odesłany do Jercewa.

Ural 1942

W styczniu 1942 narrator zostaje zwolniony z obozu. Narrator dociera do powstającej w Kazachstanie Armii Polskiej generała Andresa. W marcu 1942 opuszcza ZSRR i dociera do Persji.

Epilog. Upadek Paryża

Nawiązanie do epizodu z początku wojny, gdy narrator dowiaduje się o zajęciu przez Niemców Paryża. Narrator po wojnie przebywa w Rzymie, gdzie przychodzi do niego poznany w Witebsku więzień, który opowiada mu, że pod szantażem złożył fałszywy donos, przez co rozstrzelono 4 więźniów. Mężczyzna prosi narratora o zrozumienie, jednak narrator nie spełnia tej prośby, gdyż zrozumienie oznaczałoby zaakceptowanie zasad innego świata (świata obozowego)

Autor pokazuje życie w łagrze, które polega na walce o przetrwanie.

W obozie przedstawiono odwróconą moralność, więźniowie przez mechanizmy sowieckiego terroru stają się pełni nienawiści i pogardy.

Autor przedstawia obóz pracy jako miniaturę państwa totalitarnego. Obywatele muszą podporządkowywać się zasadom łagru, aby przeżyć. 

Utwór należy do literatury faktu. Jest powieścią autobiograficzną, gdzie pierwszoosobowy narrator jest utożsamiany z autorem. 

Inny Świat nawiązuje do książki Fiodora Dostojewskiego „Zapiski z martwego domu”, gdzie zesłanie na Syberię jest określane jako inny, odrębny świat.

Gustaw

Narrator i główny bohater.

Michaił Kostylew

Młody inżynier, wspierał ideologię komunistyczną, do czasu gdy odkrył francuską literaturę, za której czytanie trafił do łagru.

Gorcew 

Funkcjonariusz NKWD, trafił do obozu w ramach czystki.

Pamfiłow

Kozak, którego przy życiu utrzymywała korespondencja z synem Saszą.

Rusto Karinen

Fin, uciekł z łagru, ale nie mógł się odnaleźć dokąd iść, w końcu został schwytany. Stwierdził, że z obozu nie ma ucieczki.

Natalia Lwowna

Pożyczyła Gustawowi książkę spoza obiegu.

Sadowski

Fanatyk komunizmu.

M.

Był w grupie głodujących Polaków. 

Akcja rozpoczyna się się w sierpniu 1940 i kończy w czerwcu 1945. 

Główne miejsca akcji to: Witebsk, Jercewo, Leningrad, Wołogda, Rzym, Kazachstan

Inny świat możesz wykorzystać w pracach dotyczących:

• obozu radzieckiego i jego wpływu na ludzi
• kryzysu wartości podczas IIWŚ
• obrazu wojny
• cierpienia, zła, śmierći
• relacji kata i ofiary