Bogurodzica - opracowanie, problematyka, matura
Geneza
Bogurodzica to najstarszy zachowany utwór poetycki w języku polskim.
Gatunek
Bogurodzica to średniowieczna pieśń religijna. Jest przykładem pieśni melicznej (śpiewanej), pełniła funkcję polskiego hymnu narodowego.
Tematyka
Pieśń maryjna skierowana do Matki Boskiej. Prośby ludzi dotyczą życia doczesnego i pośmiertnego. Wierni proszą o zbożny pobyt na ziemi.
Kompozycja i styl
Kompozycja nawiązuje do motywu deesis – w pierwszej strofie wierni kierują prośby do matki boskiej, w drugiej do Chrystusa, aby przez wzgląd na Jana Chrzciciela wysłuchał ich modlitw i zapewnił pobożne życie doczesne i zbawienie po śmierci.
Pieśń zawiera wiele archaizmów, zarówno takich które wyszły już z użycia (Bogurodzica – Matka Boska), fonetycznych (sławiena – sławiona), składniowych (Bogiem sławienna – przez Boga sławiona), sematyczne (o innym znaczeniu niż dziś – napełnij myśl – spełnij pragnienie), fleksyjne (zyszczy nam – ześlij nam)
Pieśń jest zbudowana na zasadzie symetrii – obie strofy kończą się zwrotem Kyrie Eleison (Panie, zmiłuj się)
Desis
Bogurodzica odnosi się do motywu deesis, pokazuje średniowieczną wizję świata, w której panuje hierarchia – człowiek musi kierować modlitwy do Boga poprzez pośredników, bo sam nie jest godny zwracać się bezpośrednio do Boga.
Obraz Maryi
Maryja jest przedstawiona jako niezwykła i wyjątkowa, co czyni Bogurodzicę pieśnią maryjną. Jej portret jest podniosły, Matka Boska jest zaprezentowana jako wybrana i ta, która rozumie ludzi i ich troski, ale jednocześnie jest pośredniczką w dialogu człowieka z Bogiem.
Bogurodzicę możesz wykorzystać w pracach dotyczących:
- motyw deesis
- motywy maryjne
- relacja Boga i człowieka
- kultura epoki średniowiecza
- stosunek człowieka do śmierci i życia
Konteksty, jakie możesz użyć w nawiązaniu do Bogurodzicy:
- Juliusz Słowacki „Hymn”
- Henryk Sienkiewicz „Krzyżacy” – pieśń bojowa