Prolog

Dedykacja dla Zygmunta Krasińskiego.

Akt I

Pustelnika odwiedza książę Kirkor, który pyta się go czym kierować się przy wyborze żony. Pustelnik jest naprawdę królem Popielem III, który musi ukrywać się przed fałszywym królem Popielem IV. Kirkor obiecuje mu pomoc powrócić na tron. Pustelnik doradza Kirkorowi, aby wybrał dziewczynę z ludu. Z zimowego snu budzi się Goplana, wodna nimfa. Nimfa zakochała się w Grabcu, który nie odwzajemnia jej uczuć. Wybranką Grabca jest Balladyna. Goplana nakazuje swoim sługom, aby nie dopuścili do ich spotkania, dlatego Siekierka psuje most. Kirkor trafia do domu Wdowy, postanawia oświadczyć się jednej z jej córek. Wdowa proponuje, aby jej córki, Alina i Balladyna wybrały się na maliny. Ta, która pierwsza zbierze cały dzban zostanie żoną księcia. Balladyna w nocy spotyka się z Grabcem.

Akt II

Goplana dowiaduje się o spotkaniu Balladyny i Grabca, dlatego zamienia Grabca w płaczącą wierzbę. Balladyna zabija swoją siostrę, ponieważ jako pierwsza zebrała pełny dzbanek malin. Balladyna wraca do domu i informuje, że Alina uciekła z innym. Kirkor oświadcza się Balladynie.

Akt III

Do wsi wraca Grabiec jako człowiek, opowiada o przemienieniu w wierzbę. Nikt mu nie wierzy. Kirkor zostawia żonę w zamku i wybiera się na wojnę. Balladyna wyrzeka się wówczas matki i Grabca. Kirkor wysyła jej skrzynię, której ma nie otwierać. Balladyna chce usunąć znamię z czoła, które przypomina o jej zbrodni. Balladyna prosi o pomoc Pustelnika, który domyśla się skąd wzięła się plama. Pustelnik mówi jej, że znamię może zetrzeć tylko Alina, powstała z grobu. Balladyna ucieka. Ich rozmowę podsłuchał Kostryn. Chochlik i Siekierka znajdują koronę Lecha i dają ją Goplanie. Nimfa, żeby zdobyć serce Grabca koronuje go na dzwonkowego króla. Do zamku przybywa Gralon z zapieczętowaną skrzynią i poleceniem od hrabiego. Balladyna jest oburzona zakazem, ale godzi się z wolą męża. Kostryn sugeruje, że Gralon zna tajemnicę morderstwa i napada na niego z mieczem. Balladyna pomaga Kostrynowi.

Akt IV

Podczas uczty na zamku pojawia się matka Balladyny. Córka każe się pozbyć własnej matki z zamku. Kirkor pokonał Popiela IV. Do chaty pustelnika dociera matka Balladyny, której Pustelnik obiecuje ukaranie wrednej córki. Balladyna zauważa na głowie Grabca koronę Lecha, postanawia ją zdobyć, w czym pomaga jej Kostryn. Oboje zabijają Kirkora, który stoi im na drodze do władzy. 

Akt V

Goplana postanawia wybrać się na zesłanie, ze względu na to jak poplątała ludzkie losy. Kirkor przygotowuje się do walki z Kostrynem, jednak przegrywa te walkę. Balladyna częstuje Kostryna trucizną. Rozpoczyna się koronacja Balladyny. Nowa królowa ma wydać osąd w sprawie morderstwa Kostryna, Aliny, a także wyrodnej córki, na którą poskarżyła się wdowa. Balladyna wydaje trzykrotnie wyrok śmierci, po czym zabija ją piorun.

Epilog

Wawel w rozmowie z widzami ocenia Balladynę jako porządną królową, słuchacze są oburzeni i  przepędzają go.

Balladyna porusza tematykę winy i kary. Balladyna dokonuje kolejnych zbrodni, za co zostaje wymierzona jej przez siły natury kara – zabija ją piorun.

Balladyna jest żądna władzy, aby dostać co chce spiskuje i popełnia kolejne zbrodnie. Apetyt Balladyny na władze rośnie wraz z rozwojem akcji.

W utworze obecne są elementy fantastyczne, takie jak nimfa wodna Goplana.

W utworze pokazane są różne oblicza miłości: matczyna, bezinteresowna, fałszywa, groteskowa.

Balladyna składa się z pięciu aktów. Utwór jest dramatem romantycznym cechującym się:

• synkretyzmem
• luźną budową
• zerwanie z zasadą trzech jedności
• łączeniem się świata realnego i fantastycznego

Balladyna

Leniwa, zła i bezwzględna. Dopuszcza się kolejnych zbrodni.

Alina

Przeciwieństwo Balladyny. Zabita przez własną siostrę – Balladynę.

Kirkor

Książe, szlachetny i uczciwy.

Goplana

Nimfa wodna z jeziora Gopło.

Grabiec

Prostacki kochanek Balladyny.

Skierka i Chochlik

Elfy służące Goplanie.

Kostryn

Dowódca straży na zamku Kirkora, nieszczery i żądny władzy.

Akcja dzieje się podczas czterech dni, w okresie mitycznych początków Polski.

Balladynę możesz wykorzystać w pracach dotyczących:

• władzy
• winy i kary
• ludowej moralności
• motywów romantycznych
• zdrady