"Antygona" Sofokles

Na losie Labdakidów leży klątwa. Klątwę ściągnął Lajos, król Teb. Zgodnie z klątwą Lajos zginął z rąk syna Edypa, który następnie nieświadomie ożenił się, ze swoją matką Jokastą i miał z nią dzieci (Eteokles, Polinejkes, Antygona, Ismena). Kiedy prawda wyszła na jaw Edyp opuścił miasto i władze mieli sprawować jego synowie na przemian. Eteokles nie chciał oddać tronu bratu, dlatego Polinejkes napadł na Teby przy wsparciu innych wodzów. W walce zginęli obaj bracia. Władze objął Kreon.

Po śmierci braci władze objął Kreon, który uznaje Polinejkesa za zdrajcę i zakazuje pogrzebania jego zwłok. Antygona i Ismena rozmawiają na temat tego zakazu. Antygona postanawia złamać zakaz króla, ponieważ uważa że boskie prawo do pochówku jest ważniejsze. Ismena nie jest zwolenniczką decyzji Antygony. Antygona wyprawia bratu symboliczny pochówek. 

Strażnik informuje Kreona, że ktoś pochował Polinejkesa. Schwytano Antygonę i zaprowadzono przed Kreona. Kreon uważa, że dobro ojczyzny wymagało ukarania Polinejkesa poprzez odebranie mu prawa do godnego pochówku. Antygona uważa, że nie wolno łamać praw nakazujących grzebanie zmarłych. Kreon podtrzymuje decyzję o ukaraniu Antygony. Władca Teb podejrzewa także Ismenę o współudział. Ismena jest gotowa wziąć współodpowiedzialność, ale Antygona odrzuca jej pomoc.  

Hajmon, syn Kreona rozmawia z ojcem. Uważa, że Kreon powinien darować winę Antygonie. Kreon uważa jednak, że postępuje dobrze, a Hajmon jest słaby i ulega Antygonie, która jest jego narzeczoną. 

Kreon postanawia zamurować Antygonę żywcem. Antygona jest rozżalona i żegna się z życiem. Tyrezjasz, niewidomy wróżbita przekonuje Kreona do zmiany decyzji, ponieważ gdy tego nie zrobi sprowadzi nieszczęście na swoją rodzinę i Teby.

Kreon każe uwolnić Antygonę, jednak zanim to się stało Antygona się powiesiła. Hajmon po śmierci Antygony popełnia samobójstwo, co powoduje także samobójstwo Eurydyki, jego matki i żony Kreona.

Kreon ostatecznie żałuje decyzji, ale nie może już nic zrobić, jego przeznaczenie się spełniło.

  • Antygona – córka Edypa i Jokasty, zdeterminowana by bronić swoich wartości. Złamała zakaz króla i pochowała brata.
  • Kreon – władca Teb, myśli o interesie państwa i silnej władzy królewskiej.
  • Ismena – siostra Antygony, próbuje ją powstrzymać przed złamaniem zakazu. Jest posłuszna rozkazom króla.
  • Hajmon – syn Kreona i Eurydyki, ukochany Antygony. Popiera Antygonę i jest krytyczny wobec ojca.
  • Eurydyka – żona Kreona, nie popiera decyzji męża.
  • Tyrezjasz – niewidomy wróżbita, uświadamia Kreonowi popełniony błąd. 

Antygona porusza temat konfliktu między tytułową bohaterką, córką Edypa a Kreonem, jej wujkiem i władcą Teb. Antygona respektuje nakazy bogów, natomiast Kreon kieruje się rozumem i reprezentuje prawo ludzkie. Oboje bohaterów reprezentują przeciwstawne racje i nie jest możliwy ich kompromis. Taki konflikt racji nazywa się konfliktem antycznym, którzy możemy rozpatrywać w kilku aspektach:

  1. Antygona chce pochować brata zgodnie z prawem boskim, natomiast Kreon uważa, że zdrajcy nie należy się godny pochówek.
  2. Antygona słucha serca, Kreon rozumu.
  3.  Kreon reprezentujący państwo stawia prawo państwowe nad boskie, natomiast Antygona buntuje się przeciw temu prawu w imię wyższych wartości.

Postać Kreona porusza problematykę władzy. Kreon chce być dobrym władcą, jednak władza zaślepia go i staje się on tyranem.

Fatum wiszącę nad dynastią Labdakidów to konsekwencja działań Lajosa, bogowie uznali, że za tą zbrodnię należy się klątwa też na następnych pokoleniach rodu i pozostali mieszkańcy Teb. Fatum dosięga Edypa, jego synów i Antygonę.

Akcja trwa 1 dzień i rozgrywa się w czasie panowania dynastii Labdakidów przed pałacem królewskim w Tebach.

Antygona jest przykładem tragedii antycznej, która cechuje się:

  • zasada trzech jedności (czasu, miejsca, akcji – wydarzenia rozgrywają się w ciągu jednego dnia, w jednym miejscu i koncentrują się wokół jednego wątku)
  • na scenie maksymalnie trzech aktorów
  • występuje chór (informuje o wcześniejszych wydarzeniach, komentuje poczynania bohaterów)
  • dramat składa się z prologu (wstęp), paradosu (pierwsza pieśń chóru), epejsodiów (sceny dialogowe), stasimonów (pojedyncze pieśni chóru) i exodosu (scena zamknięcie ostatnią pieśnią chóru)
  • bohatera cechuje tragizm (każde działanie prowadzi go do katastrofy)
  • występuje konflikt tragiczny (bohater zostaje postawiony przed wyborem dwóch różnorzędnych racji, niezależnie którą opcje wybierze, prowadzi to do katastrofy)
  • bohatera obciąża hamartia (wina tragiczna)
  • losy postaci determinuje fatum, od którego nie ma ucieczki
  • działania bohaterów cechuje ironia tragiczna (ich czyny prowadzą do klęski)

Antygonę możesz wykorzystać w pracach dotyczących:

  • tragizmu ludzkiego losu
  • przeznaczenie, fatum, los
  • konflikt racji
  • bunt
  • jednostka vs państwo
  • władza
  • motyw winy i kary
Insert math as
Block
Inline
Additional settings
Formula color
Text color
#333333
Type math using LaTeX
Preview
\({}\)
Nothing to preview
Insert
error: Content is protected !!