Przygotowanie

W noc z 31 grudnia na 1 stycznia 1800 r. moce piekielne przygotowują przyszłe wydarzenia historyczne, powołują do życia powstańców listopadowych. 

Prolog

Osoby prologu prezezentują trzy koncepcje poezji:

1. (Mickiewicza) podnosi poetę do rangi proroka, podnosi naród na duchu, ale skazuje na oczekiwanie.
2. Drwi z poety proroka – obnaża jego słabości.
3. (Słowackiego) – tworzy nową poezję, która przechowa pamięć o powstańczym zrywie i zachęci lud do działania.

Akt I

Młodość Kordiana przebiega smutnie. Jest nieszczęśliwie zakochany w Laurze, która nie rozumie jego duchowych rozterek, dlatego próbuje się zastrzelić. 

Akt II

Kordian kilka lat później podróżuje po Europie. Spotyka we Włoszech Wiolettę, która udowadnia mu, że uczucie kobiety i pozycję społeczną można kupić, a instytucje takie jak papiestwo sprzeniewierza się wobec własnemu powołaniu. Na szczycie Mont Blanc Kordian mówi o swojej duchowej przemianie, wierzy że porwie Polaków do walki (Polska jako Winkelried narodów).

Akt III

Mikołaj I dociera do Warszawy 24 maja 1829 r. aby koronować się na króla Polski. Zawiązuje się spisek, w celu zabicia cara i jego rodziny. Spiskowcy spotykają się w podziemiach katedry św. Jana. Prezes i ksiądz odwodzą od planu zabójstwa cara, zaś Kordian jako podchorąży promuje tę ideę. Jego plan zostaje odrzucony, dlatego postanawia sam dokonać zamachu. Nocą zmierza do komnaty cara, jest nawiedzany przez widma Imaginacji i Strachu. W ostatniej chwili mdleje i zostaje aresztowany. Rozmawia z doktorem w szpitalu psychiatrycznym (doktora można interpretować jako diabła). Doktor chce w nim zasiać zwątpienie co do jego działań i poświęceń. Kordian liczy, że próba zamachu i publiczna egzekucja wstrząsną narodem. Wielki książę Konstanty namawia cara do ułaskawienia skazańca. Adiutant wiozący akt łaski nadjeżdża, gdy oficer daje sygnał (podniesienie ręki) do rozstrzelania Kordiana.

Dramat przedstawia proces dojrzewania Kordiana oraz próbę zamachu na cara Mikołaja I. Kordian staje się bohaterem romantycznym.

W monologu na szczycie Mont Blanc Kordian odwołuje się do idei ofiary. Wzywa Polaków do czynu niepodległościowego, ponieważ nie wierzy w siły boskie. Prezentuje postawę winkelriedyzmu. Winkelried to legendarny średniowieczny bohater szwajcarski, który miał rzekomo rzucić się samotnie do walki i umożliwił w ten sposób zwycięstwo rodakom.

Jest to dramat romantyczny – odrzuca zasadę trzech jedności, miesza świat nadprzyrodzony i realny, łączy gatunki, bohater przechodzi wewnętrzną przemianę. 

Kordian

Główny bohater, ulega przemianom. Jest wrażliwym romantykiem, kieruje się uczuciami Jego próba samobójcza wprowadza go w dorosłość. Bohater dojrzewa i kształci się dzięki podróżom. Miłość stała się dla niego źródłem rozczarowania, dlatego zwraca się ku patriotyzmowi

Laura

Ukochana młodego Kordiana, nie traktuje poważnie jego uczuć

Papież

Postać wzorowana na Grzegorzu XVI, który potępił powstanie.

Wioletta

Udaje miłość do Kordiana dla pieniędzy. Kordian poznał ją we Włoszech. 

Prezes

Starał powstrzymać spiskowców, dążył do pokojowych rozwiązań.

Scena Przygotowania – noc sylwestrowa 31.12.1799 na 01.01.1800 r. w Karpatach.

Akcja właściwa w latach 1825-1829.

Akt I dzieje się w wiejskim dworku, akt II w Londynie, Włoszech i Watykanie, akt III w Warszawie.

Kordiana możesz wykorzystać w pracach dotyczących:

• przemiany i dojrzewania (z nieszczęśliwego kochanka do bojownika o wolność)
• samotności
• podróży
• diabła
• mesjanizmu