Był młody, który życie wstrzemięźliwie pędził;
Był stary, który nigdy nie łajał, nie zrzędził;
Był bogacz,który zbiorom potrzebnym udzielał;
Był autor, co się z cudzej sławy rozweselał;
Był celnik,który nie kradł; czewc który nie pijał;
Żołnierz, co się nie chwalił, łotr co nie rozbijał;
Był minister rzetelny, o sobie nie myślał;
Był na koniec poeta, co nigdy nie zmyślał.
– A cóż to jes ta za bajka? Wszystko to być może!
Prawda, jednakże ja to między bajki włożę.
Opracowanie: Tematyka filozoficzna. Autor wymienia nieprawdopodobne postawy ludzkie. Uważa, że takie pozytywne przykłady można włożyć w między bajki.
„Mnie to kadzą” – rzekł hardzie do swego rodzeństwa
Siedząc szczur na ołtarzu podczas nabożeństwa.
Wtem, gdy się dymem kadzidł zbytecznych zakrztusił,
Wpadł kot z boku na niego, porwał i udusił.
Opracowanie: Tematyka moralna. Postacie zwierzęce uosabiają ludzkie cechy. Szczur jest zarozumiały, a kot jest drapieżny. Morałem bajki jest to, że pycha zaślepia i prowadzi do zguby.
Dwaj portretów malarze słynęli przed laty:
Piotr dobry, a ubogi; Jan zły, a bogaty.
Piotr malował wybornie, a głód go uciskał,
Jan mało i źle robił, więcej jednak zyskał.
Dlaczegoż los tak różni mieli ci malarze?
Piotr malował podobnie, Jan piękniejsze twarze.
Opracowanie: Tematyka moralna. Bohaterami są dwa malarze, jeden z nich, Piotr, maluje dobrze, ale żyje w biedzie. Drugi zaś, Jan, maluje kiepsko, ale jest bogaty. Jan malował piękne twarze, z czego morał jest taki, że ludzie wolą słuchać kłamstw niż prawdy o sobie.
Bywa często zwiedzionym,
Kto lubi być chwalonym.
Kruk miał w pysku ser ogromny;
Lis, niby skromny,
Przyszedł do niego i rzekł: „Miły bracie,
Nie mogę się nacieszyć, kiedy patrzę na cię!
Cóż to za oczy!
Ich blask aż mroczy!
Czyż można dostać
Takową postać?
A pióra jakie!
Lśniące, jednakie.
A jeśli nie jestem w błędzie,
Pewnie i głos śliczny będzie”.
Więc kruk w kantaty; skoro pysk rozdziawił,
Ser wypadł, lis go porwał i kruka zostawił.
Opracowanie: Tematyka moralna. Lis wmówił krukowi, że ma piękny głos, przez co ptak zaczął śpiewać, otworzył dziób i wypuścił ser, o co chodziło lisowi. Obrazuje to ludzką cechę pychy.
Zawżdy znajdzie przyczynę, kto zdobyczy pragnie.
Dwóch wilków jedno w lesie nadybali jagnię;
Już go mieli rozerwać; rzekło:”Jakim prawem?”
„Smacznyś, słaby i w lesie!” – Zjedli niebawem
Opracowanie:
Tematyka społeczna. Morałem bajki jest fakt, że racja zawsze stoi po stronie tego, kto ma siłę.
„Czegóż płaczesz? – staremu mówił czyżyk młody –
Masz teraz lepsze w klatce niż w polu wygody”.
„Tyś w niej zrodzon – rzekł stary – przeto ci wybaczę;
Jam był wolny, dziś w klatce – i dlatego płaczę”.
Opracowanie: Tematyka polityczna. Tylko ktoś kto żył wolny, doceni wolność i będzie za nią tęsknił.
Dewotce służebnica w czymsiś przewiniła
Właśnie natenczas, kiedy pacierze kończyła.
Obróciwszy się przeto z gniewem do dziewczyny,
Mówiąc właśnie te słowa: „… i odpuść nam winy,
Jako my odpuszczamy” – biła bez litości.
Uchowaj, Panie Boże, takiej pobożności.
Opracowanie: Tematyka obyczajowa. Utwór demaskuje fałszywą pobożność na przykładzie zachowania dewotki, a odmawianym przez nią pacierzem. Słowa przeczą jej czynom.
Główne cechy bajki:
- dydaktyczna
- zawiera morał
- pojawiają się w niej zwierzęcy bohaterowie, którzy uosabiają ludzie cechy
- przedstawiają uniwersalne wartości i pokazują prawa rządzące światem
Bajki możesz wykorzystać w pracach dotyczących:
- dydaktyzmu
- wad ludzkich
- literatury uczącej prawd życiowycH