Akt I

Dzieci Harpagona: Kleant zakochany w Mariannie i Eliza w ukryciu zaręczona z Walerym postanawiają powiedzieć swojemu ojcu o swoich uczuciach, mimo obaw przed jego reakcją.  Ojciec ubiega ich z informacją, że zamierza ożenić się z Marianną a Elizę wydaje za Anzelma. Eliza odmawia, a Harpagon prosi o poparcie u rządcy Walerego. Walery nie będąc świadomy przyznaje mu rację, jednak później go zniechęca. Nie jest to skuteczne, Harpagon podjął już tą decyzję, ponieważ Anzelm nie weźmie posagu. Harpagon sprawdza, czy nic nie grozi jego szkatułce z 10 tysiącami talarów zakopanej w ogrodzie.

Akt II

Kleant chce zaciągnąć pożyczkę u lichwiarza by uciec z ukochaną. Lichwiarz chce spotkania z klientem i okazuje się, że to Harpagon. Harpagon jest zły na syna z powodu jego planów zaciągnięcia takiej pożyczki, zaś Kleant zarzuca mu, że zajmuje się lichwą.

Akt III

Harpagon wydaje kolację, kłóci się z Jakubem (woźnikiem i kucharzem), gdy ten domaga się pieniędzy za  zakupy.  Przybywa Marianna ze swoją swatką Frozyną, która pociesza ją, że Harpagon szybko umrze. Dziewczyna rozpoznaje w Kleancie swojego ukochanego.

Akt IV

Harpagon podstępnie wyciąga od syna informację o jego miłości do Marianny i mówi mu, że znalazł mu inną kandydatkę. Zaczynają się kłócić, w efekcie czego Harpagon wydziedzicza syna. Służący Kleanta przynosi mu szkatułkę z ogrodu, Harpagon rozpacza po stracie szkatułki.

Akt V

Jakub oskarża Walerego o kradzież. Walery przyznaje się, myśląc że jest mowa o jego uczuciu do Elizy. Harpagon grozi córce zamknięciem w klasztorze, a Waleremu szubienicą. Walery wyjawnia, że jest synem Anzelma, uratowanym w katastrofie statku. Anzelm żąda na to dowodów. Marianna stwierdza, że Walery to jej brat zaginiony przed laty. Anzelm wita dzieci, które cudownie się odnalazły. Kleant chce oddać szkatułkę ojcu, w zamian za wyrzeknięcie się Marianny. Harpagon godzi się na małżeństwa dzieci i wybiera, by uściskać szkatułkę. 

Autor wgłębia się w psychologię tytułowego skąpca, jego obłudę i materializm. Skąpiec jest przywiązany do pieniędzy, przez co sprawia problemy dla miłości dwóch par młodych ludzi oraz Harpagona do Marianny.

Harpagon jest portretem chorobliwego sknery. Jego skąpstwo ma siłę destrukcyjną i doprowadza go do obłędu – psuje relacje z dziećmi i traci szacunek.

Utwór krytykuje obyczaje panujące w ówczesnej Francji – konwenanse obyczajowe, które nie pozwalały mężczyznom z wyższych stanów wykonywać pracy uważanej za niegodziwą, a kobietom nakazywały zajmować się wyłącznie domem i życiem towarzyskim, zamiast rozwojem, pozycja kobiet zależała od pozycji jej męża.

Skąpiec to komedia satyryczna, przedstawia w negatywne zjawiska społeczne i ośmiesza obyczaje niektórych zachowań. Bohaterowie realizują intrygi, a ich charaktery przedstawione są komediowo. Jest to też farsa – zawiła i zawierająca wiele zbiegów okoliczności.

Harpagon (tytułowy Skąpiec)

Jest ojcem Kleanta i Elizy. Majątku dorobił się na lichwie, co ukrywa. Najważniejszym celem jego życia jest gromadzenie pieniędzy i nie liczy się z dobrem innych. Jest egoistą. Zależy mu na utrzymaniu pozycji, zatrudnia służbę i powóz, mimo skąpstwa.

Kleant

Syn Harpagona, zakochał się w ubogiej dziewczynie Mariannie, z miłości jest gotów wyrzec się części spadku.

Eliza

Córka Harpagona. Jest zakochana w Walerym. Ojciec chce ją wydać za starego Anzelma, ponieważ Anzelm nie wymagał posagu. Eliza się buntuje i pomaga Waleremu w intrydze, dzięki której biorą ślub.

Walery

Syn Anzelma, pod przybranym imieniem służy u Harpagona, ponieważ chce być blisko Elizy. 

Anzelm

Zamożny i hojny. Przeciwieństwo Harpagona. Myśli, że jego żona i dzieci (Walery i Marianna) nie żyją, dlatego jest gotów ożenić się z Elizą. Rezygnuje z planów małżeństwa z Elizą, gdy dowiaduje się, że to jego syn kocha córkę Harpagona.

Marianna

Córka Anzelma. Kocha Kleanta, jednak pod wpływem presji początkowo jest gotowa poślubić Harpagona. Końcowo unika związku z przymusu i poślubia Kleanta.

Akcja rozgrywa się w Paryżu, w domu mieszczańskim Harpagona w XVII w.

Skąpca możesz wykorzystać w pracach dotyczących:

• siła pieniądza
• system wartości
• miłość
• relacja między rodzicami i dziećmi
• ludzkich wad